Hoe. Kort. Moeten. Zinnen. Dan. Wel. Zijn?

Ingediend door Koen Van Kelecom op ma, 06/03/2019 - 16:15

Schrijf korte zinnen. Het is een van de meest gehoorde adviezen om begrijpelijke teksten te schrijven.

Inderdaad, korte zinnen maken je tekst vlotter leesbaar. Maar je kan toch niet zomaar hier en daar wat punten zetten? We laten zien hoe je zinnen in je tekst korter maakt, zonder dat je informatie verliest. En we tonen je een handige tool om het aantal woorden in je zinnen automatisch te tellen.

12 woorden per zin

Volgens stichting Makkelijk Lezen, die in Nederland de keurmerken Makkelijk Lezen en Gewone taal beheert, bevat een makkelijk leesbare tekst gemiddeld minder dan 12 woorden per zin.

Heb je een lange zin van meer dan 12 woorden geschreven? Zoek dan naar mogelijkheden om zinnen op te splitsen.

Je moet de woorden in je zin niet zelf gaan tellen: gooi je zin in de woordenteller op woordentellen.com. Dan zie je meteen hoeveel woorden je zin telt.

Het is ook interessant om je hele tekst of een deel van je tekst te laten analyseren door deze tool. Heb je de gemiddeld meer dan 12 woorden per zin? Dat is een signaal dat je inspanningen moet doen om kortere zinnen te formuleren.

Lees voor je verdergaat even deze zin, letterlijk geplukt uit een brochure over rechten van de patiënt. Vind je hem leesbaar?

De persoon die meent dat een beroepsbeoefenaar één van zijn patiëntenrechten niet gerespecteerd heeft en daarover zijn ontevredenheid of frustratie te kennen geeft, kan zich tot de ombudsdienst van het betrokken ziekenhuis wenden, of tot de federale ombudsdienst “Rechten van de patiënt” indien het gaat om een beroepsbeoefenaar buiten een ziekenhuis.

Splits samengestelde zinnen op

Samengestelde zinnen weer opsplitsen, is dan ook een logische stap om teksten met kortere zinnen te schrijven, zonder dat je informatie verliest. Samengestelde zinnen zijn zinnen met twee persoonsvormen. Het zijn dus twee zinnen die met elkaar verbonden zijn.

Kijk naar deze heldere uitleg over samengestelde zinnen:

 

Nevengeschikte zinnen opsplitsen: laaghangend fruit

Nevenschikkingen zijn het "laaghangende fruit" om de zinnen in je tekst korter te maken. Ze bestaan uit verschillende hoofdzinnen waar je makkelijk aparte zinnen kan van maken. 

Zoek dus eerst en vooral in je tekst naar samengestelde zinnen met nevenschikking: zinnen die verbonden zijn met "en", "maar", "of" of "want".

Hoofdzinnen splitsen

Hoofdzinnen verbonden met "en"

De brochure informeert de cursist over de werking en organisatie van opleidingen en geeft een antwoord op diverse vragen.

Gemiddeld aantal woorden per zin: 19 

De brochure informeert de cursist over de werking en organisatie van opleidingen. De brochure geeft ook een antwoord op diverse vragen.

Gemiddeld aantal woorden per zin: 10,5 

Eén zin van 19 woorden worden dus twee zinnen: een zin van 12 woorden en een zin van 9 woorden.

Beter leesbare teksten zijn niet altijd teksten met minder woorden in totaal. Wel teksten met minder woorden per zin.

Merk op dat we het onderwerp letterlijk hernemen in de tweede zin. Dat is beter leesbaar dan ernaar verwijzen met een persoonlijk voornaamwoord of verwijswoord ("Ze geeft ook..." of "Die geeft ook...").

Alles samen gebruiken we dus 21 woorden in plaats van 19 woorden. Leesbare teksten zijn dus niet altijd teksten met minder woorden in totaal. Wel teksten met minder woorden per zin.

Promoveer enkele bijzinnen tot hoofdzinnen 

Samengestelde zinnen kunnen ook onderschikkend met elkaar verbonden zijn. Dan krijg je een bijzin en een hoofdzin, verbonden door woorden als "dat", "of", "terwijl", "hoewel", "omdat".

Natuurlijk moet je niet elke samengestelde zin opsplitsen. Het voegwoord tussen hoofdzin en bijzin drukt soms heel duidelijk een relatie uit. Dus die moet je niet allemaal overboord gooien.

Toch is het soms een goed idee om hier en daar een bijzin te promoveren tot een hoofdzin. Zo wordt de gemiddelde lengte van de zinnen in je tekst korter.

Een handige manier om dat te doen is door de relatie tussen hoofd- en bijzin als vraag-antwoord te formuleren:

Nadat je geslaagd bent voor je theoretisch rij-examen, kan je praktijktest doen na minstens 9 maanden oefenen.

Gemiddeld aantal woorden per zin: 17 

Ben je geslaagd voor je theorie-examen? Dan moet je minstens 9 maanden oefenen voor je je praktijkexamen kan doen.

Gemiddeld aantal woorden per zin: 10 

Heb je zinnen geschreven met meer dan één onderschikking? Dan is het echt aan te raden om er verschillende zinnen van te maken.

Maximum een onderschikking per zin

De specialist die om extra advies wordt gevraagd kan zich niet altijd vrijmaken omdat hij bijvoorbeeld in de operatiezaal is.

Gemiddeld aantal woorden per zin: 20 

Soms moeten we een specialist om extra advies vragen. Maar de specialist kan zich niet altijd vrijmaken, omdat hij bijvoorbeeld in de operatiezaal is.

Gemiddeld aantal woorden per zin: 12 

Taaleigen uitdrukkingen

Taaleigen uitdrukkingen of idiomatische uitdrukkingen zijn vaste woordcombinaties die we als moedertaalspreker heel automatisch gebruiken om iets te beschrijven. Het zijn uitdrukkingen als:

  • "ik geef je op een blaadje dat"
  • "In het bezit zijn van"

Taaleigen uitdrukkingen gebruiken altijd meer woorden dan nodig om iets uit de drukken.

Op de website van dbnl lezen we over taaleigen uitdrukkingen:

"De betekenis van deze uitingen is niet afleidbaar uit de afzonderlijke woorden en de structuur waarin deze staan."

Voor niet-moedertaalsprekers en voor laaggeletterden zijn taaleigen uitdrukkingen dan ook moeilijk te vatten.

Als je taaleigen uitdrukkingen directer herformuleert, zal je tekst dus ook korter en duidelijker worden.

Enkele voorbeelden:

"gebruik maken van" wordt "gebruiken"

Je maakt gebruik van de campusaccount tijdens de opleiding.

Gemiddeld aantal woorden per zin: 9 

Je gebruikt de campusaccount tijdens de opleiding.

Gemiddeld aantal woorden per zin: 7 

"voorbereidingen treffen voor" wordt "voorbereiden"

Je maakt gebruik van de campusaccount tijdens de opleiding.

Gemiddeld aantal woorden per zin: 9 

Je gebruikt de campusaccount tijdens de opleiding.

Gemiddeld aantal woorden per zin: 7 

Korte zinnen = lichter leesbaar

Minder woorden per zin in je tekst is een goed werkpunt om je teksten lichter leesbaar te maken. Ga daarvoor eerst en vooral op zoek naar samengestelde zinnen en kijk of je enkele ervan kunt opsplitsen.

Probeer ook taaleigen uitdrukkingen te herformuleren. Dan zal je minder woorden moeten gebruiken om hetzelfde uit te drukken. 

Even terug naar die onmogelijke zin aan het begin van deze blog.

De persoon die meent dat een beroepsbeoefenaar één van zijn patiëntenrechten niet gerespecteerd heeft en daarover zijn ontevredenheid of frustratie te kennen geeft, kan zich tot de ombudsdienst van het betrokken ziekenhuis wenden, of tot de federale ombudsdienst “Rechten van de patiënt” indien het gaat om een beroepsbeoefenaar buiten een ziekenhuis.

Door bovenstaande adviezen toe te passen krijgen we:

Vind jij dat een van onze beroepsbeoefenaar je rechten niet respecteerde? Je kan ons je ontevredenheid of frustratie doorgeven. Ga dan naar de ombudsdienst van het ziekenhuis.

Gaat je klacht over een beroepsbeoefenaar buiten een ziekenhuis? Ga dan naar de federale ombudsdienst  “Rechten van de patiënt”.

Beter leesbaar, toch?

Wil je ook begrijpelijke teksten? Klemtoon K kan je teksten schrijven of herschrijven.

Of we leren het je graag in een workshop. Dan gaan we samen aan de slag met je teksten.